Oog in oog met een paard

Ontmoet je jezelf

....jij in je essentie

Ontdek de kracht

van ieder

MENS

Om inspirerende

TEAMS

te ontwikkelen

Vanuit bezield en natuurlijk

LEIDERSCHAP

Systemisch werken betekent dat je kijkt naar het grotere geheel. Dus als een team in de bak staat kijken we niet alleen naar de thema’s die in dit team spelen, maar bekijken deze in de context van de hele organisatie. Zo zie je dat degene die met de problemen zit ‘opgezadeld’, niet altijd degene is die het op kan lossen. Daarvoor moet je vaak verder de organisatie in. Zo kwam een projectteam in de bak die beter wilde leren samenwerken. In de individuele sessies komt niets wezenlijks naar boven waardoor de samenwerking niet zou lukken. Ook voelt iedereen zich verbonden met het doel en bestaansrecht van het projectteam. Tot dat ze als team de bak in gaan…..

De onrust bij het paard neemt zienderogen toe. Ze graaft zo intens dat de bak in korte tijd in een maanlandschap verandert. De rand van de bak staat symbool voor het projectplan, maar elke poging van het team om dit proces te doorlopen wordt gedwarsboomd door het paard. De ene keer zorgt het paard ervoor dat het team de andere kant op gaat, dan weet het paard het team op te splitsen of de teamleider te isoleren van de anderen. Na enkele onderlinge reflectiemomenten over de samenwerking lijkt een nieuwe poging te lukken totdat het paard toch weer het tempo gaat bepalen en uiteindelijk het team naar het midden van de bak dwingt. Letterlijk benoem ik de acties van het paard: ik bepaal richting, ik splits jullie op, ik beïnvloed de teamleider, ik neem het roer over.

“Tja, dan doen we toch iets niet goed” zegt de teamleider. En dan stel ik de vraag: wie of wat ben ik? Mogelijk iemand of iets anders in de organisatie? In het team valt een kwartje: ja, dit gebeurt dagelijks, dit is niet 1 iemand, maar meerdere leden uit het MT die ons telkens op verschillende manieren proberen bij te sturen. Vervolgens kunnen wij elkaar niet meer volgen en raken we de aansluiting kwijt, en bovendien de doelstellingen van ons project.

Intussen blijft het paard maar graven. Het zou kunnen duiden op frustratie licht ik het gedrag van het paard toe. Maar dat te benoemen maakt niet dat het paard stopt. “Dan blijft het verborgen” hoor ik iemand zeggen. Daarop draait het paard wel om. Heeft dit team een verborgen opdracht?

Paarden laten zich in teamtrainingen niet voor het karretje van de probleemstelling spannen. Zij voelen feilloos aan waar de schoen wringt. Het probleem waarmee mensen / teams de training starten is niet zelden een oplossing voor iets anders.

Een voorbeeld: Als mensen in een team elkaar niet durven aanspreken kan dat zijn om te voorkomen dat relaties beschadigd raken. Dieper bezien kun je je afvragen wat maakt dat er een onveilige situatie ontstaat als men elkaar zou aanspreken. In een van de teamtrainingen leidde het paard ons naar deze kern: De teamleider nam zijn positie niet in als ‘bewaker’ van het geheel. Onbewust dienden de teamleden het team door zich zoveel mogelijk te voegen en te voorkomen dat het team uit elkaar zou vallen. Een vaardigheidstraining ‘feedback geven’ zal hier niet hebben volstaan. Er ligt een taak voor de teamleider om zijn plek in te nemen in de ordening.

Al tijdens de inleiding begint de pony afstand te nemen van de groep, keert ons de rug toe en lijkt zich in geen enkel opzicht met de groep te verbinden. “Ik sta op afstand”, “Het liefste zou ik vertrekken” komt in me op. Ik vraag de groep wat hier mogelijk de betekenis van is. De deelnemers herkennen de afstand, het is best spannend als de reflectie ‘dichtbij’ komt. Maar ook op deze erkenning van spanning reageert de pony niet.

Tijdens de individuele sessies reageert de pony wel en gaat met de persoonlijke thema’s aan de slag. Maar daarna neemt hij direct zijn plek weer in op grote afstand. Tijdens 1 persoonlijke sessie lijken we er niet uit te komen. De deelnemer zegt zich niet te herkennen in dat wat gebeurt. Op de achtergrond trekt een paard de aandacht die in een stal staat die grenst aan de binnenbak. Het paard wurmt zijn hoofd door de kleine ruimte tussen de muur en het plafond en bijt obsessief aan de rand. Wat doet het met je als je dat ziet? vraag ik. Geen herkenning. “Ik wil eruit en ik onderdruk mijn gevoel” geef ik als optie aan de deelnemer. Ook geen herkenning. De pony in de ring vergroot en verkleint zich de hele tijd, alsof het niet kan kiezen. Soms lijkt hij klaar om te vluchten, maar blijft dan toch. Het blijft vaag voor de deelnemer.

We sluiten de sessie af en in de pauze wissel ik de pony. Zodra we weer beginnen doet de nieuwe pony precies hetzelfde. De resterende persoonlijke sessies verlopen weer prima maar tussentijds is er weer die afstand. Aan het einde stel ik de groep voor om als ‘kudde’ de bak in te gaan. Dan ineens breekt het de deelnemer, waarmee we er niet uitkwamen, op. “Ik kan dit niet, ik voel me helemaal niet thuis in deze groep, ik kan mezelf niet zijn, ik heb het heel lang voor me gehouden en me aangepast, maar ik kan dit niet meer.” De pony komt direct los van zijn plek achterin de bak en loopt op de groep af. Terwijl de dame haar verhaal doet begint het paard te rollen en te proesten. “Tja, ik kon het lang verbergen maar die paarden trappen er niet in, nu houd ik het niet meer voor me”. Dan komt het tot rust met zijn neus bijna op schoot van de deelnemers. Eindelijk is dat gezegd wat gezegd moest worden en nu komt de hele groep los.

# Niets is zo aanwezig als dat wat er niet mag zijn. Paarden lijken zich daar direct mee te verbinden en brengen het in beeld.

De vraag

In een team van 22 medewerkers van Cap Gemini zijn veel veranderingen geweest. De leidinggevende wil in het team investeren om onder de huidige druk en sterke competitie meer grote contracten te verkopen bij bestaande en nieuwe klanten. Het doel van een teamsessie is het kijken naar de mens achter de medewerker, inzicht verkrijgen in het eigen gedrag en de consequenties ervan binnen het team. Op deze wijze worden de mensen dichterbij elkaar gebracht waardoor ook duidelijkheid en vertrouwen ontstaat en uiteindelijk ook meer “deals” worden gewonnen. Een ideale vraag voor een paardensessie.

De aanpak

Op basis van de vraag ontwikkelden we een eendaagse sessie met het paard als spiegel, die in 2013 in Abcoude plaatsvond. In de ochtend werkten we in teams, in de middag was er ruimte voor persoonlijke leerervaringen in individuele sessies. We sloten af met een reflectieronde onder het genot van een BBQ.

De ervaring

De verwachtingen waren niet hoog. Iemand zei bij binnenkomst “ik kan op dit moment aan een deal van 10 miljoen werken, maar we gaan paarden knuffelen”. De zuivere feedback van het paard tijdens de oefeningen bracht het team echter snel in een“flow” van experimenteren en reflecteren. Door elkaar mee te maken, werkelijk te zien en met elkaar bezig te zijn, zijn er die dag dingen tegen elkaar uitgesproken die voor die tijd niet mogelijk waren. Dit schiep duidelijkheid. De observaties en conclusies zijn vastgelegd in beeld en tekst en zijn verwerkt in een actielijst voor de komende tijd. Iedereen kon zich verbinden zich met de acties.

Een HR team stapt de bak in om een kudde te vormen met de 3 ponies. Na een korte ontmoeting neemt de onrust bij de ponies toe en uiteindelijk galopperen ze in hoog tempo rondjes om het team heen. Het team heeft even het gevoel in het wilde westen te zijn beland en vindt het erg grappig. “De spiegel is wel duidelijk” zegt een van de medewerkers opeens, “dit zijn wij, we rennen onszelf nog dood, de werkdruk is enorm”. Er volgen instemmende woorden van collega’s en de ponies komen tot stilstand. Volledig buiten adem en in het zweet kijken ze van een afstandje naar het team. En het team kijkt terug. Vervolgens zoeken de ponies toenadering en duwen verschillende teamleden omver.

Waar is het harde werken een oplossing voor? vraag ik aan het team en verduidelijk de vraag met: Stel dat jullie niet zo hard werken wat zal er dan met jullie gebeuren, of met jullie plek in de organisatie?

“De plek in onze organisatie is totaal onduidelijk zegt de manager. Sinds de reorganisatie bungelen wij ergens onderaan. De managers van alle afdelingen hebben deels onze taken over genomen en het lijkt alsof wij ons nut verloren hebben. Ik heb onze werkdruk eigenlijk nooit begrepen in deze context maar nu snap ik het. Als wij niet zo hard werken worden we vergeten.” De manager belooft zijn team dit te gaan bespreken met het MT. Het belang van een duidelijke positie in de organisatie is helder.

Een teamdag met als doel nog meer met elkaar te verbinden. Er zijn twee nieuwe medewerkers en dat maakt het totaal van 7. Als opwarmer en om de ontwikkelvraag helder te krijgen geef ik een opdracht, nog zonder paard. De groep loopt door de afgezette cirkel. Even aandacht voor zichzelf en contact maken met eigen gevoelens en vragen. Dan, als ze iemand tegenkomen tijdens hun wandeling maken ze even contact met hun collega. En lopen weer verder. Uiteindelijk zoekt ieder zijn plek in de cirkel waar zij voelt dat ze verbinding heeft met haar collega’s. Het team komt al snel in een wijde cirkel te staan. Klopt het zo? Vraag ik. Ja het klopt. Hoe voelt het? Vraag ik verder. De leidinggevende geeft aan dat zij een tweestrijd voelt in de verbinding met de teamleden die er al waren en de nieuwe mensen. Doordat de nieuwe mensen net iets buiten de cirkel staan voelt zij zich genoodzaakt ook af te wenden om hen erbij te houden. Dat blijkt ook een herkenbaar gevoel in het dagelijks werk. De andere teamleden herkennen het ook en geven aan het verlangen te hebben naar meer verbinding. Als we de nieuwe teamleden vragen hoe zij het ervaren geven zij aan nog een stapje terug te houden omdat zij nieuw zijn en zich niet meteen te prominent in het team willen opstellen. Waar zou je staan als je volledig in je eigen kracht staat? Vraag ik hen. Ze stappen naar voren, waardoor het hele team die beweging kan maken. Ze staan nu in een gesloten cirkel samen. “welkom” zeggen ze tegen elkaar. Er ontbreekt nog iets, geven ze dan aan: de  kinderen waar we voor werken. En we zetten een pion in het midden van de cirkel.

1122

# Belangrijke elementen bij uitbreiding van het team: het kader van de leidinggevende/oprichter voor de nieuwe functies, eer voor de ordening, innemen van plek, opnemen van de nieuwe teamleden: welkom, nu hoor je bij ons.